SAĞLIK HİZMETLERİ FİNANSMANINDA DİKEY HAKKANİYET: TÜRKİYE’DE CEPTEN YAPILAN SAĞLIK ÖDEMELERİ İÇİN KONSANTRASYON VE LORENZ EĞRİLERİ ANALİZİ (2002-2016)

Abstract

Bu çalışmada, Türkiye’de sağlık finansmanda doğrudan cepten yapılan harcamaların dikey hakkaniyet açısından durumu analiz edilmiştir. Bu kapsamda, hanehalklarının ödeme gücüne dayalı Lorenz eğrileri oluşturulmuş ve toplam cepten yapılan sağlık harcamalarına, farklı ekonomik kesimlerden hanehalklarının göreli katkıları Konsantrasyon eğrileriyle karşılaştırılmıştır. Analizlerde 2002-2016 dönemi için iki yıl aralıklı olarak TÜİK tarafından derlenen Hanehalkı Bütçe Anketleri kullanılmıştır. Analiz sonuçları, 2002 yılında cepten yapılan sağlık harcamalarının mali yükünün göreli zengin hanehalkları tarafından karşılandığı yani artan oranlı (progressive) olduğu gözlenmiştir. Ancak sonrasında özellikle 2006, 2010 ve 2012 yıllarında cepten yapılan sağlık harcamaları artmış ve finansmana katılımda artan oranlılık durum zayıflamıştır. Başka bir ifadeyle, yıllar itibariyle, artan oranlılığın yapısında gözlemlenen bozulma yoksul kesimlerin ödeme yüklerinin arttığına ve dikey hakkaniyetin zayıfladığına işaret etmektedir. 2014 ve 2016 yıllarında ise genel olarak, çok az oranda da olsa, toplam cepten yapılan sağlık harcamalarının dağılımında dikey hakkaniyet açsından bir iyileşme kaydedilmiş, artan oranlı bir dağılım gözlenmiştir. Bu bağlamda, Türkiye’de son dönemde sağlık sigorta sisteminde iyileşmeler kaydedilmiş ve finansman yükünün dağılımında hakkaniyete açısından göreli olumlu gelişmeler yaşanmış olsa da doğrudan sağlık finansman mekanizması yakından izlenmelidir.